Dziś jest
PL EN DE UK LT

Rozwój komunikacji na wschodnich Mazurach - Orzysz.pl

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

Orzysz.pl » Historia » Kolekcje archiwalne

Rozwój komunikacji na wschodnich Mazurach

Początki komunikacji na terenie położonym na wschód od Wielkich Jezior Mazurskich, pomiędzy obecnym Orzyszem a Giżyckiem, były procesem długim i trudnym.

Zapewne znaczny wpływ na to miały tutejsze niezamieszkałe obszary puszczy, pocięte pasmami jezior, rzek i bagien. We wczesnym średniowieczu było to terytorium pruskich Galindów i jaćwieskich Kymenów toczących ze sobą ciągłe boje, które również niesprzyjały rozwojowi komunikacji. Wytyczone w późniejszym okresie szlaki handlowe omijały ten teren od północy – traktem litewskim przez Giżycko oraz od południa – traktem mazowieckim przez Ryn i Pisz. Do lokalnego handlu i komunikacji wykorzystywano żeglugę ciągami jezior Tyrkło – Śniardwy oraz Buwełno – Wojnowo – Niegocin. Ten łatwy dostęp do spławnych jezior spowodował wycinkę okolicznych lasów, po których pozostałością są jedynie knieje w Ubliku. Niestety komunikacja wodna nie odegrała znaczącej roli wśród środków transportu, ponieważ prestiż większych miast takich jak Ryn czy Mikołajki spowodował, że to właśnie tam przekopano kanały żeglowne według projektów Suchodolca i Narońskiego, a nie na jeziorach Tyrkło – Buwełno.
Pod koniec XV wieku na terenach Galindii nastąpił rozwój osadnictwa, który przyczynił się do wytyczenia bitych dróg. Wzdłuż gościńca łączącego bezpośrednio Pisz, Orzysz i Giżycko zaczęły powstawać pierwsze osady, karczmy i młyny. Natomiast zasadnicze przedsięwzięcie infrastruktury komunikacyjnej zrealizowano dopiero w latach 1867 - 1870, kiedy to wybudowano nowoczesną szosę łączącą Węgorzewo, Giżycko, Orzysz i pograniczne Dłutowo. Inwestycja ta związana była z jednoczesną rozbudową garnizonów oraz powstaniem wojskowego poligonu pod Orzyszem.
W XIX wieku kolej żelazna przeżyła swoisty rozkwit. W ostatnim dziesięcioleciu tegoż wieku tylko na terenie Prus Wschodnich oddano do użytku około 1400 km nowych linii kolejowych. Początek XX wieku przyniósł zaś nadzorowaną przez Niemcy rozbudowę lokalnych odgałęzień i połączeń. W latach 1905 – 1906 przekazano do użytkowania jednotorową linię kolejową z Pisza przez Orzysz do Giżycka i dalej do Węgorzowa, którą potem przedłużono do granicy państwowej z Rosją w Dłutowie. Na tym terenie kolej odegrała bardzo ważne znaczenie zarówno dla zaopatrzenia garnizonów wojskowych Węgorzowa, Giżycka, Orzysza i Pisza, jak i dla lokalnej gospodarki. Przyczyniła się tym samym do łatwiejszego zbytu towarów rolno-rybackich, produktów pochodzących z cegielni i gorzelni oraz zwózki drzewa z tartaków przy lasach w Ubliku i Puszczy Piskiej. Po I Wojnie Światowej, wykorzystując darmową pracę jeńców oraz pomoc finansową z Niemiec, zbudowano linię kolejową łączącą Orzysz z Ełkiem. Natomiast zniszczony w czasie działań wojennych odcinek Giżycko – Orzysz – Pisz został również odbudowany i oddany do użytku 4 marca 1915 roku. Jednak wraz z końcem II Wojny Światowej połączenie to zostało zlikwidowane.
Kiedy w sierpniu 1945 roku władzę na Mazurach objęła administracja polska przystąpiono do odbudowywania systemu komunikacyjnego. W rok później uruchomiono transport PKS na trasie Giżycko – Orzysz – Pisz – Łomża. Jednak wyniszczony wojną kraj nie był w stanie przywrócić wszystkich zlikwidowanych połączeń i z części z nich zrezygnowano. Do nich należała również linia kolejowa Giżycko – Orzysz – Pisz. Co prawda temat jej odbudowy pojawiał się jeszcze czasami w planach władz państwowych lub PKP, ale do realizacji takiego projektu nigdy nie doszło. W czasach PRL-u monopol przewozów na trasie Orzysz – Giżycko otrzymała komunikacja PKS. Natomiast lata 90-te przyniosły konkurencję ze strony prywatnych przewoźników i oczywiście znaczne ilości indywidualnych pojazdów.
Taki przebieg miało kształtowanie się połączeń samochodowych, kolejowych i wodnych. I choć obecnie kursów pociągowych jest mało i tylko jedna trasa Ełk – Olsztyn, a transport wodny nie istnieje poza turystycznymi spływami kajakowymi, to wszystkie drogi transportu kołowego prowadzą do Orzysza i przez Orzysz.

Dorota Słapińska


Do napisania powyższego artykułu wykorzystano teksty źródłowe:

• Fedorowicz S. Zapomniane linie: Giżycko – Orzysz /w:/ Świat kolei nr 10/2003
• Jasiński S. „Węzeł kolejowy w Giżycku” /w:/ „Masowita” t. VII/2004
• Jasiński S., Żywiczyński A. „Węzeł kolejowy w Piszu” część 1-2 /w:/ „Znad Pisy” nr 10 i 11
• Orłowicz M. „Ilustrowany przewodnik po Mazurach Pruskich i Warmii”
• Rąkowski G. „Kraina Wielkich Jezior Mazurskich”
Drukuj | Wyślij znajomym | 2006-07-27 17:56 | Joanna Mroczek

..:::  FOTO GALERIA  :::  VIDEO GALERIA  :::  DEKLARACJA DOSTĘPNOŚCI  :::  MAPA SERWISU  :::  ARCHIWUM  :::  KONTAKT Z REDAKCJĄ  :::..
Copyright @ 2004 - 2016 Urząd Miejski w Orzyszu System 4Too