ERROR: integer out of range KLUSY - Orzysz.pl
Dziś jest
PL EN DE UK LT

KLUSY - Orzysz.pl

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

Orzysz.pl » Turystyka » Miejscowości » KLUSY
reklama

KLUSY

Wieś położona na za­chodnim skraju Pojezierza Ełckiego, w otoczeniu trzech jezior: Lipińskiego, Druglin i Kraksztyn, 14 km od Orzysza w kierunku Ełku.

Malownicze położe­nie stwarza dużą szansę rozwoju wsi jako letniska i ośrodka turystycznego. We wsi można zobaczyć chałupy ma­zurskie, drewniane z XIX w. Miejsco­wość lokowana w 1551 roku. Administracyjnie Klusy podlegały starostwu ryńskiemu, które z kolei podzielone było na okręgi (Orzysz) i rewiry (Grzegorze, Skomack, Dąbrówka, Jora, Orle, Orzysz). Wchodziły w skład rewiru w Skomacku (Grzegorze, Lipińskie, Ogró­dek, Rożyńsk, Ruska Wieś oraz Klu­sy). Jednostki te jednak nie odgrywały większej roli administracyjnej, były one raczej powołane do zarządzania dobra­mi skarbowymi i domenami książęcy­mi. Nadawcą przywileju był starosta ryński Jerzy von Diebes, który odsprze­dał Wojtkowi Mikusiowi (Mikusach) 2 łany przy jeziorze Klusy (dzisiaj jezioro Lipińskie) w celu obsadzenia wsi na 20 łanach. Mieszkańcy otrzymali 8 lat wolnizny. Co również potwierdza spis z 1564r. We wsi znajdowało się 5 karczm, co świad­czy o bogatym życiu towarzyskim mieszkańców.

Historia Klus nierozerwalnie wiążę się z kościołem zwanym niegdyś „Ciausula Mariana" (od niego nazwa osady) położonym między trzema jeziorami na widocznym z dala wzniesieniu, zapew­ne także był pobudowany jeszcze w czasach panowania Zakonu.

„Proboszcz Jakonn Gross z Klus w sprawozdaniu do archiprezbitera Gizewiusza w Piszu z 1786r. napisał, że przed kościołem wzniesionym w 1754r. istniał „kościół wybudowany przez pa­nów krzyżackich i mistrzów zakonnych w 54r. XIV wieku" W sposób szcze­gólny wyrażono określenie czasu wska­zywać może na 1354r. jednakże w tak dawnych czasach przypuszczalnie mo­gła być mowa jedynie o kaplicy. Po­twierdza to również Toppen.

W okręgu ryńskim w XVI w. Kościół w Klusach był parafią (podczas reformacji zajęli ją protestanci i założyli tu parafie), która obejmuje do dziś: Klu­sy, Ogródek, Rostki, Skomack, Rogale, Rogalik, Rożyńsk, Lipińskie, Ruska Wieś, Gorzekały. W starostwie ryńskim było siedem parafii, z których pięć mia­ło uposażenie po 4 łany, a dwie po 2 łany (Okartowo, Klusy), parafia w Klusach liczyła 453 łany (1631r.).

W kościele w Klusach (...) Tatarzy spodziewali się znaleźć pod ołtarze naczynia liturgiczne i pieniądze. Wyrąbali, więc pod nim wielką dziurę, której ślady były jeszcze w końcu XVIII w. (oprócz trzech innych wgłębień wybitych pałkami). Gdy nic nie znaleźli, postanowili spalić proboszcza i kościół. Duchowny (wtedy był nim Jacob Wisneru) wyjaśnił Polakom dowodzącym Tatarom, że przebywają w świętym miejscu. Opowiedział im historię, która zdarzyła się w 1640r. o wypędzeniu szatana. Pokazał także leżący przed kościołem kamień z odciskami stóp diabła i zagroził zemstę Boga. Polacy zawołali, więc do Tatarów „Zostawcie ich w spokoju, idziemy dalej!!! Tak, więc kościół i proboszcz zostali uratowani. Za to w 1656 roku podczas najazdu wzięli do niewoli 21 mieszkańców, w tym l3 kobiet

Król Fryderyk Wilhelm I w 1715r. wyodrębnił z inspekcji ełckiej kościoły starostwa piskiego i trzy parafie staro­stwa ryńskiego (Orzysz, Okartowo, Klusy) tworząc z nich odrębną inspekcję piska.

W Klusach w 1640r. proboszcz Wiśniewski, w drugą niedzielę po Trój­cy Świętej

(17 czerw­ca) wygłosiwszy kazanie, gdy gmina w wielkim skupieniu odśpiewała pieśń „Obronną twardą jest nasz Bóg", wywołał diabła- Kobalda z niewiasty wyznania katolickiego. Szatan prowa­dził ją do wszelkiego zła. Nie tylko pró­bowała poderżnąć sobie gardło, lecz chciała także innych uśmiercić, usiłu­jąc przykuć ich do ściany widłami od siana. I gdy po opuszczeniu ciała ko­biety zły duch, przybrany w przeraża­jącą postać, ukazał się na rogu kościo­ła, miejscowy duszpasterz skierował się ku niemu wołając: Exi małe Spirytus et da locum Spirytus sancto (Wyjdź zły duchu i oddaj miejsce Duchowi Świę­temu!) A po wytknięciu mu jego grze­chów rzekł(...): „O niewdzięczny zapo­mniałeś Pana Boga Stworzyciela twe­go Wszechmogącego, który stworzył cię ciętemu, lecz ty przez siebie(!) santiago nieczysty i zły się stałeś. Wte­dy szatan wciekły ponad miarę zaryczał jak lew

(...): Wyjdę, ale nie na twój rozkaz, lecz z rozkazu Jezusa Nazareńskiego! „

Przestałem dręczyć kobietę, ale jakiem Kobald, ty będziesz miał pamiąt­kę. Odwróciwszy się uderzył swą za­krzywioną stopą o leżący przed kościo­łem kamień, że można wyraźnie zoba­czyć wielki palec i trzy kolejne palce oraz piętę stopy ludzkiej podobnej do koguta (tzn. w kształcie stopy wielkie­go koguta). Po czym szatan zniknął. Kamień ten jeszcze istnieje.

W Klusach stary kościół grożący zawaleniem zburzono 1754r. a w rok później (...) korzystając z pomocy kró­la Fryderyka II, wzniesiono nową, ma­sywną świątynie. „Kościół ten był naj­widoczniejszy w całej okolicy, miał, bo­wiem 12 wysokich i szerokich okien. Obecny kościół postawiono w 1884 roku. Kościół ten został przekazany lud­ności katolickiej po II wojnie światowej. Dziś powierzony jest Matce Boskiej Wspomożenia Wiernych.

Jeszcze wcześniej, bo już w 1530 roku istniała tutaj łacińska szkoła para­fialna, a od jej nauczyciela wymagano wyższego wykształcenia. W 1837-47 proboszczem był tu Leopold Kraska, szkolny kolega Gustawa Gizewiusza, gorliwy obrońca języka polskiego. Za nieugiętą postawę pozbawiono go pro­bostwa i godności duchownego. W po­łowie XIX wieku parafia w Klusach li­czyła 2220 osób, w tym 2042 Polaków. Jeszcze w 1903 na 4400 parafian było tylko 320 Niemców. W Kłusach uro­dzili się bracia Gustaw i Jan Sawiccy, współzałożyciele powstałego w roku 1924r. w Ełku Związku Mazurów, a później współtwórcy i współpracowni­cy pisma „Czech", wydawanego w Berlinie dla Polaków w Niemczech. W 1931-33 Jan Sawicki był redaktorem odpowiedzialnym pisma.

Wsi nie ominęła także straszliwa zaraza dżumy z 1710 roku.

W pobliżu Kłus znajdują się sta­nowiska archeologiczne.
Drukuj | Wyślij znajomym | 2005-09-28 11:43 |

..:::  FOTO GALERIA  :::  VIDEO GALERIA  :::  MAPA SERWISU  :::  ARCHIWUM  :::  KONTAKT Z REDAKCJĄ  :::..
Copyright @ 2004 - 2016 Urząd Miejski w Orzyszu System 4Too      Stronę monitoruje stat24