Dziś jest
PL EN DE UK LT

CIERZPIĘTY - Orzysz.pl

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

Orzysz.pl » Turystyka » Miejscowości » CIERZPIĘTY
reklama

CIERZPIĘTY

Wieś położona nad jeziorem Buwełno, w odległości 10 km na północny zachód od Orzysza.

Nowa wieś czynszowa założona w 1492 roku na zasadzie odnowienia przywileju przez Jakuba Kulesza, następnie w 1509 roku przez Stańka, Mikołaja i Wawrzyńca na prawie magdeburskim i w 1539 roku przez sołtysa Mikołaja Paszkowskiego na prawie chełmińskim . Dawna nazwa Tirtel lub tey - Cierspienten, w 1938 roku uległa ona germanizacji - Seehohe.

Administracyjnie Cierzpięty podlegały starostwu ryńskiemu, które z kolei podzielone było na: okręgi (Orzysz) i rewiry (Grzegorze, Skomack, Dąbrówka, Jora, Orle, Orzysz). Wchodziły w skład rewiru w Dąbrówce (Chmielewo, Drozdowo, Dziubiele, Okartowo, Grabówka, Górkło, Zastrużne, Tuchlin, Wężewo, Cierzpięty).

Książę Albert poświadczył, że starosta ryński Jerzy von Diebes sprzedał Mikołajowi Paszkowskiemu (Paschowskon) 44 łany na prawie chełmińskim między Okartowem, Zastrużnem, Wężewem a Buwełnem. Sołtys otrzymał 4 łany na sołectwo z obowiązkiem służby konnej. Mieszkańcom owej wsi nadano 10 lat wolnizny. W starostwie ryńskim w 1623r. było 90 sołtysów na 201 łanach w 42 wsiach, 7 zaś w Cierzpiętach tylko jeden. Ich liczba zależała od ilości gospodarstw, zwykle jeden sołtys na 20 zagród. Sołtysi pełnili nadal służbę wojskową, ci sołtysi, którzy nie pełnili służby, płacili 3 grzywny czynszu, tutaj zwanego Freygeldem ( 1619 ). Oddawali też płużne w wysokości l korca pszenicy i żyta, czyli obciążenia pozostawały bez zmian. Sołtysi pozostawali zwolnieni od chłopskich uciążliwości, ale mieli być obecni przy wypełnianiu szarwarku przez chłopów.

Chłopi wypełniali szarwark (koszenie żyta podczas żniw). Jeżeli sołtys Cierzpięt w ciągu 10 lat nie obsadziłby całości wsi (44 łany), musiałby sam płacić czynsz i obrabiać szarwark z brakujących łanów. Sołtysi nie tylko dbali o obsadzenie wsi, ale potem mieli obowiązek dopilnować, aby łany były zawsze zasiedlone. Przywilej Cierzpiąt wspominał wprost o służbie wojskowej sołtysa, który zobowiązywał go do służby z koniem i wozem. Sołtys otrzymał także przywilej wyższego sądownictwa.

Dawny zespół dworsko-parkowy z podwórzem gospodarczym położony bardzo malowniczo nad brzegiem jeziora Bawełno. Zachował się dość duży dwór, zabudowania gospodarcze ujęte w duży czworobok oraz pozostałości drzewostanu z założenia parkowego pierwotnie schodzącego do jeziora. Dwór pochodzi z 2 połowy XIX w. Założony na rzucie wydłużonego prostokąta, parterowy, przykryty dachem naczółkowym. Na osi elewacji obustronny ryzalit zwieńczony trójkątnym naczółkiem, od frontu poprzedzony gankiem z balustradą.

W okolicy pozostałości I wojny światowej- cmentarze wojenne poległych Niemców i Rosjan:

-cmentarz wojenny ( I wojna św.): landstm. Bessmer, Drunk, Fleisschmann, Grigant, Jacobi, Lenkeit, Lilieweiss, Loerchner, Mauleitner, Meiszies, Peter, Reichent, Stange, l nieznany z BL „Koenigsberg II", • Samulowwitz, podof. Hinz, st.szer. Schrr Zuehike, landstm. Daehiing, Juhneke, etełhut, Lange, Lau, N'itz, Probal Schrock, Spittzhaack, z BL „Schlawe" Szer. Andrruskiewiec, landstm. Heise, blow, Seewald, Zander z BL „Braunsi II", ofic. Scherping, podof. Voss, land' Baars, Dierks, Jenz, Pierrstorffż 76. PPL nieznanych Niemców; 63 Rosjan.

- cmentarz wojenny przy drodze Cierzpięty- Drozdowo- 26 nieznanych Niemców

- cmentarz wiejski: 5 nieznanych Niemców. - cmentarz wojenny: fiz. EichhorsFran kenberg, Kading, Kalinski, Kamp, Kraemer, Schulz, Wagner, Wegner z 33 PF, 29 Rosjan, 2 września 1915 r. odbyło się czyste odsłonięcie pomnika na cmentarzu wojennym (76 Niemców i 63 rosjan) z udziałem gen. Hindenburga. Zachowały się również resztki umocnień obronnych z czasów II wojny światowej. Z szosy pomiędzy wsią Zastrużne a Cierzpięty rozciąga się widok na unikatowy zespół łąk torfowych z Bagnem Nietlice. Teren bagienny, miejsce postojowe przelotu żurawi i gęsi. W bagnach Nietlice, na północny zachód od wsi Cierzpięty jezioro Wąż (Grosser Wons See, Grosser Mergel See )-45ha, przeważnie osuszone. Obecnie jest we wsi 237 mieszkańców, w spisie powszechnym z maja 1939 roku - 232. Cierzpięty należały i należą do parafii w Okartowie (siedziba parafii obejmowała po 1525 r. Okartowo, Cierzpięty, Guty, Puchlin, Dąbrówkę, Chmielewo, Dziubiele, Drozdowo, Lysonie, Grzegorze, Kwik, Nipy, Wężewo, Zdęgowo, Zastrużne i Szeroki Ostrów). Dziś nie należą do parafii: Łysonie, Grzegorze, Zdęgowo, Szeroki Ostrów, Nipy. Wymienione w rachunkach książęcych z 1539 roku, w 1540 r.- rejestr tzw. Nachtgeld oraz spis z 1564r. potwierdzające liczbę Łanów (44).

Podczas najazdu tatarskiego uprowadzono l osobę. Jeden mieszkaniec uprowadzony przez Tatarów w październiku 1656r. W czasie rządów komunistów istniał tu PGR. Nierozerwalnie z wsią Cierzpięty wiąże się historia wsi Zastrużne. Zastrużne, wieś położona 2 km od jeziora Buwełno, 3 km od jeziora Tyrkło, 2 km od drogi przelotowej Orzysz - Mikołajki. Dawna nazwa Snstrosnen w 1938 roku uległa germanizacji - Schlangen - fliess. Podlegało rewirowi w Dąbrówce. Założone w 1477 r. dzięki wielkiemu mistrzowi Marcinowi Truchsess von Wetlausen. Paweł „ahne Nass (bez nosa), Anasz otrzymał 10 łanów z obowiązkiem jednej służby na prawie magdeburskim. W 1519r. Paszko „bey der Gurke" miał 12 łanów. Do oddania płużnego od służby i całości dóbr zobowiązano Wężewo, Sumki, Strzelniki, Zastrużne, Rostki, Tuchlin, Gorzekały. Wiele miejscowości niemal w całości opustoszało z powodu zarazy, np.: Okartowo, Tuchlin, Zastrużne, Dąbrówka. Zaraza dotknęła głównie chłopów szarwarkowych, rzadziej wolnych a w ogóle szlachtę (1709-1711). Osada miała charakter przysiółka (zwarte grupy kilku domów). Wymienione w spisie gospodarczym Zakonu Krzyżackiego początku XVI w., który pełni rolę weryfikatora przemian osadniczych tego okresu oraz w spisie wojskowym z 1519r.

Szkoła została założona w 1745r. /obecnie nie istnieje/. W 1935r. uczęszczało do szkoły 81 uczniów, pracowało 2 nauczycieli. Zastrużne należało do parafii w Okartowie. W 1935r. we wsi mieszkało 150 osób.


Drukuj | Wyślij znajomym | 2005-09-28 11:36 |

..:::  FOTO GALERIA  :::  VIDEO GALERIA  :::  MAPA SERWISU  :::  ARCHIWUM  :::  KONTAKT Z REDAKCJĄ  :::..
Copyright @ 2004 - 2016 Urząd Miejski w Orzyszu System 4Too      Stronę monitoruje stat24